Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for the ‘Zorg en Welzijn’ Category

Advertenties

Read Full Post »

door Max de Coole

Volgens de opstellers van het manifest ’Waardige Zorg Nederland’ dat op 4 november j.l. zou worden aangeboden aan staatssecretaris Bussemaker, komt de hulp aan ouderen steeds meer onder druk te staan. De aanpak van de overheid draait volgens hen niet om de ouderen zelf, maar om kostenbeheersing
Diezelfde dag confereerden in Ede professionals uit de ouderensector onder de titel ‘Het einde van de ouderenzorg?’. Een alarmerende titel, op het eerste gezicht. Maar op het congres in Ede (t.g.v. het jubileum van het tijdschrift Gerōn) werd niet richting Den Haag geklaagd, maar werden nieuwe wegen verkend en initiatieven gepresenteerd. Het manifest Waardige Zorg constateert ‘We (de zorginstellingen) waren de bal kwijt en kwamen nooit meer in ons spel’. En de boosdoener is blijkbaar de overheid. Het  klassieke ‘wij – zij’ schema.
(meer…)

Read Full Post »

Vier jaar geleden gaf ZonMw aan de PThU, Reliëf en Kaski de opdracht onderzoek te doen naar de effecten van het werken met levensboeken in de ouderenzorg. Al langere tijd wordt reminiscentie, life review en het maken van levensboeken toegepast in de intramurale zorg voor ouderen.

Uit de reacties van betrokkenen blijkt keer op keer hoe waardevol dit kan zijn voor zowel de bewoners die eraan meedoen, als voor zorgverleners. Onduidelijk was of deze positieve verhalen een reëel beeld van de werkelijke effecten gaven en ook was er onvoldoende duidelijkheid over welke factoren verantwoordelijk zijn voor eventuele positieve effecten.
Het onderzoek richtte zich daarom op de effecten van het maken van levensboeken op welbevinden en de zorgrelatie. Ook werd onderzocht wat de effecten waren op de kwaliteit van de vertelde verhalen, vanuit de veronderstelling dat juist een verandering in de narratieve kwaliteit van de levensverhalen verantwoordelijk zou zijn voor effecten op het welbevinden.

Tijdens de slotconferentie zullen de resultaten worden gepresenteerd. De projectgroep stelt het op prijs als u op deze conferentie aanwezig wilt zijn om vanuit uw expertise commentaar te geven op de bevindingen.
In het ochtenddeel van de conferentie verzorgen prof. James Day en prof. John Swinton een lezing over het belang van het narratieve perspectief voor de menswetenschappen en voor de zorg. De voertaal van dit onderdeel is Engels.
Het tweede deel staat in het teken van de presentatie van de resultaten en de implementatie van de ontworpen levensboekmethode. De discussie over de uitkomsten van het onderzoeksproject staat onder leiding van dr. Ernst Bohlmeijer. De voertaal van het tweede deel is Nederlands.

Voor meer informatie over de conferentie: klik hier

Read Full Post »

Protestantse Theologische UniversiteitReliëf

Bent u als professional of als vrijwilliger betrokken bij de begeleiding van ouder wordende mensen in hun levensvragen?

In januari 2008 startte voor het eerst de Masterclass Ouder Worden in Perspectief, een intensieve cursus van tien maandagen in het voorjaar. In het voorjaar van 2010 zal hij voor de derde keer worden aangeboden, wegens succes geprolongeerd.

U kunt zich aanmelden bij het bureau van de PThU (mw. Hinke Hendriks, tel. 038-543611;hhendriks@pthu.nl).

VOOR 2010 IS HET MAXIMUM AANTAL DEELNEMERS BEREIKT.

IN 2011 WORDT DE MASTERCLASS OPNIEUW AANGEBODEN.

SCHRIJF U NU ALVAST IN!

(meer…)

Read Full Post »

(Gepubliceerd in Centraal Weekblad, 23 november 2007)

Het nieuwe ouder worden

Ouder worden is niet meer wat het geweest is. Mensen van vandaag en morgen worden anders oud dan die van gisteren. Niet alleen worden steeds meer mensen oud, en worden steeds meer ouderen vervolgens heel oud; ook is de beleving van het ouder worden, de beeldvorming van ouderdom in de cultuur en de maatschappelijke organisatie van de levensloop in de laatste halve eeuw ingrijpend veranderd. De nieuwe oudere is vitaler, gezonder en zelfredzamer dan ooit.

De babyboomers vormen de eerste generatie nieuwe ouderen, groot geworden in een individualiserende samenleving met centrale waarden als autonomie en zelfontplooiing. De ouderdom (de hoge ouderdom sowieso) komt met gebreken. Niemand wil graag in een verpleeghuis en iedereen is bang voor Alzheimer. Het nieuwe ouder worden is niet alleen een feest, maar kan ook een ramp zijn. Hoe bereiden de senioren vandaag zich voor op hun eigen ouderdom? Hoe gaan ze op hun werk om met het eigen ouder worden of dat van collega’s? Hoe gaan zij om met hun hoogbejaarde ouders?

Vragen die niet alleen persoonlijk spelen, maar ook professioneel. Niet alleen in de ouderenzorg werken mensen met ouderen; ook pastores in de kerk, professionals in de welzijnssector, beleidsambtenaren in locale gemeenten en – nu nog vaak schoorvoetend – het management in het bedrijfsleven.

Hoe gaan al deze mensen in hun begeleidingspraktijk om met ouder worden? Hebben ze er oog voor of halen ze er hun schouders bij op? Vinden ze de vergrijzing een hinderlijke ontwikkeling of zien er een uitdaging in?

Vaak wordt het maatschappelijke debat verengd tot de vraag naar de financiële haalbaarheid van het pensioenstelsel of de beschikbaarheid van goede sociale voorzieningen en medische zorg. Maar bezinning op ouder worden verdient een breder perspectief.

Wat is de zin van het ouder worden en oud zijn? Wat betekent het om niet meer te werken, om dichter bij de dood te komen staan, om je wereld kleiner te zien worden, je partner te verliezen, geconfronteerd te worden met een falend lijf of een haperende geest? Is ouder worden alleen verliezen, of ook: winnen? Mensen in het ouder worden begeleiden betekent ook: hun levensvragen serieus nemen en met hen kunnen delen.

De individualisering van de levensvraag

Levensvragen zijn fundamentele vragen die opkomen als het leven niet meer vanzelf spreekt. Als mensen pijnlijk worden geconfronteerd met het menselijke tekort, maar ook als ze perplex staan van het geluk dat hen in de schoot geworpen wordt. Levensvragen gaan over wat mensen drijft en beweegt, overeind houdt, inspireert, verwondert en ontroert, maar ook over wat hen tot vertwijfeling en wanhoop brengt, verbijstert en shockeert.

Levensvragen krijgen nooit een afdoend antwoord. Het zijn ‘trage vragen’, schreef Harry Kunneman ooit. Ze eisen echter wel op zijn minst een respons, een manier om er mee om te gaan, aandacht.

Mensen zoeken steeds minder antwoord op levensvragen in collectief verband, binnen gedeelde tradities. Kerken zullen de komende generatie ouderen moeilijker kunnen bereiken. Kenmerkend voor het huidige levensbeschouwelijke landschap is de fragmentarisering en verbrokkeling van tradities. Levensvisies zijn steeds meer het product van individuele knutselpraktijken. ‘Spiritualiteit’ wordt steeds meer persoonlijk. De toegang tot de rijke religieuze bronnen van zingeving raakt dichtgeslibd.

Toch zullen levensvragen niet minder om een antwoord vragen. Ouderen worden ermee geconfronteerd op een manier die specifiek is voor hun levensfase. De Derde Leeftijd stelt vitale ouderen voor zingevingsvragen als: Doorgaan met werken, waarom? Wat heb ik bereikt in mijn leven en hoe ga ik verder? Wat beteken ik voor mijn omgeving, wat laat ik achter voor de generaties na mij? Wat is de zin van mijn arbeid, carrière, huwelijk geweest; kan, wil ik nog een nieuwe levensfase beginnen? Naarmate ouderen kwetsbaarder worden (in wat doorgaans de Vierde Leeftijd wordt genoemd), plaatst de omgang met langdurende ziekte of afhankelijkheid, het lichamelijke en geestelijke verval, verdriet en rouw, en de confrontatie met het eigen levenseinde hen voor existentiële vragen.

Levensvragen vragen zowel van de oudere, als van zijn of haar omgeving een adequate respons. In de hulp- en zorgverlening vraagt dat om openheid, deskundigheid en presentie. Dat vereist niet alleen doorleefde kennis van levensbeschouwelijke tradities en religieuze rituelen, maar ook een antenne voor de ultieme vraag op het juiste moment, het respect voor de authenticiteit van de ander, de durf om die vraag ter sprake te brengen, de hardnekkige weerstand tegen de verleiding er voor weg te vluchten, de erkenning van de verlegenheid en het onvermogen hem te beantwoorden, de bereidheid de ander uiteindelijk los te laten.

Levensvragen vereisen duurzame presentie: het samen met anderen uithouden en ‘doorwerken’ van ervaren kwetsbaarheid, behoeftigheid en verlies. Maar ook het kunnen delen in elkaars vreugde en idealen.

Zin zoeken

Viktor E. Frankl omschreef de mens ooit als een zinzoeker. Niet het streven naar behoeften bevrediging, noch de drang naar status houdt mensen gaande en brengt hen op de been, maar de zoektocht naar zin en betekenis. Niet het hedonistische zwitserlevengevoel, noch de sociale lintjesregen, geeft het leven van ouderen uiteindelijk zin. Alleen een positief antwoord op de vraag: waar leef ik (nog) voor? biedt in het ouder worden een wenkend perspectief. Die vraag kan breed en groots klinken (‘waar heb ik mij mijn hele leven lang voor uitgesloofd?) maar soms ook heel klein en zwakjes (‘waarom zou ik mijn bed nog uitkomen?’).

Mens zijn betekent streven naar goed leven, een leven leiden van waarde. Die waarde wordt niet alleen gerealiseerd in het levensproject van een beroepscarrière of het opvoeden van kinderen, maar kan ook worden ondergaan in ervaringen van schoonheid. Er zijn creatieve waarden die om activiteit vragen, maar ook ervaringswaarden die alleen maar eisen dat je je er open voor stelt. Genieten van kunst of natuur, of van het spelende kleinkind op schoot.

Zelfs als mensen niets meer van hun leven kunnen maken en er geen schoonheid meer te ervaren valt, aldus Frankl – die zelf vier concentratiekampen overleefde -, kunnen mensen nog steeds zin stichten door de houding die ze tegenover het onvermijdbare lot innemen. Ook door de manier waarop mensen hun lijden dragen geven ze hun eigen leven waarde.

Het ontwikkelen van visies op ouder worden als die van Frankl lijkt hard nodig. Teveel worden ouderen met hun levensvragen tegenwoordig alleen gelaten; ook in de zinvraag worden ze blijkbaar geacht ‘zelfredzaam’ te zijn. Teveel ook staan we als hulpverlener, pastor of begeleider met de mond vol tanden en weten we met onze eigen houding geen raad als het er even flink existentieel toegaat. Zo weinig zijn we zelf nog gewend om ook die vragen met anderen te delen.

Het nieuwe ouder worden verdient het om vandaag in perspectief te worden gezet. Ingebed te worden in de brede horizon van de vraag naar zin. En ervaren te worden als leven met toekomst, ook als de schaduwen langer worden.

 

Op 14 januari a.s. start de Masterclass Ouder Worden in Perspectief, een tien daagse opleiding voor mensen die een academische verdieping zoeken voor hun beroeps- of vrijwilligerspraktijk, waarin ze ouderen op hun levensweg begeleiden.

Studieleiders: prof. dr. Frits de Lange (PThU), drs. Wout Huizing (Reliëf).

Inlichtingen: www.pthu.nl/ masterclass, of: mevr. H. Hendriks, 038- 33716611, hhendriks@pthu.nl

Read Full Post »

16.200 ouderen delen in het verpleeghuis nog een kamer met drie of meer mensen. Staatssecretaris Bussemaker (PvdA) wil binnen drie jaar er voor zorgen dat iedereen (behalve die dat niet wil) een eigen kamer krijgt.

Jan Eefsting, bijzonder hoogleraar verpleeghuiskunde en bestuurder van Zorgcombinatie Zwolle, is sceptisch, want weet uit ervaring beter: veertien jaar heeft hij er over moeten doen om in zorg- en servicecentrum Zonnehuis alle kamers om te bouwen tot eenpersoons. ‘Er is een politieke wil, maar de haalbaarheid van het plan is ook afhankelijk van gemeentelijke procedures die de bouw van nieuwe onderkomens kunnen dwarsbomen’.

Gesteggel over de hoogte van de dakgoot, tegenover het elementaire recht op privacy en een eigen bed.

Beide artikelen: Trouw 1 en 2 juni 2007, trw-eigen-kamer070601.pdf en:trw-20070530-02003002.pdf

Read Full Post »

Marcel Oude Rikkert, hoogleraar klinische geriatrie UMCR, Nijmegen, in Trouw, 30 mei 2007: ‘Er is een groot gebrek aan kennis over de juiste behandeling van de alleroudste patiënten in Nederland. ‘ Artsen worden er steeds vaker op beoordeeld of ze evidence based te werk gaan, dus zorg leveren waarvan de werking bewezen en doeltreffend is. Maar in onderzoeken naar de beste en effectiefste behandelingen vallen ouderen stelselmatig buiten de boot. In bijna de helft van alle studies naar nieuwe behandelmethoden worden ouderen uitgesloten. ‘…. ‘De vorige minister Hoogervorst predikte voor quick-fit en marktwerking in de gezondheidszorg. Maar zo’n garagemodel is uitsluitend gericht op jongeren. De huidige beloningssystematiek voor ziekenhuizen is gericht op korte opnames en werkt voor de kwetsbaarste groep van de alleroudsten – met een veelal langere ligduur – contraproductief.’

Lees het hele interview: trw-20070530-02003002.pdf

Read Full Post »